مشاوره حقوقی ارزان با وکیل
در مورد گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر
گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر
گاهی زوجه برای وصول مهریه، به اموال و داراییهایی توجه میکند که شوهر از مادر خود به ارث میبرد. با این حال، میان «دارایی احتمالی» و «مالی که قانوناً به شوهر تعلق گرفته» تفاوت مهمی وجود دارد. گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر تنها در شرایط مشخصی امکانپذیر است و صرف نسبت خانوادگی، برای توقیف اموال مادرشوهر کافی نیست.
آیا گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر از نظر قانونی ممکن است؟ بله، اگر مادرشوهر فوت کرده باشد، شوهر واقعاً وارث او محسوب شود و سهمالارث به نام یا به حساب او قابل شناسایی باشد، زوجه میتواند برای وصول طلب خود، سهم متعلق به شوهر را توقیف کند. اما تا زمانی که مادرشوهر زنده است، شوهر نسبت به دارایی او مالکیتی ندارد و نمیتوان احتمال ارث آینده را بابت مهریه توقیف کرد.
چه زمانی سهمالارث شوهر قابل توقیف است؟
مطابق قانون، ارث با فوت مورث تحقق پیدا میکند؛ بنابراین پس از فوت مادر، سهم قانونی هر وارث ایجاد میشود، حتی اگر هنوز تقسیم ترکه انجام نشده باشد. در نتیجه، گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر پس از احراز فوت، شناسایی ورثه و مشخص شدن سهم شوهر امکانپذیر است.
البته ابتدا باید دیون و هزینههای مقدم بر تقسیم ترکه پرداخت شود. هزینه کفن و دفن، بدهیهای متوفی و وصیت معتبر، پیش از تقسیم دارایی میان ورثه بررسی میشوند. بنابراین زوجه نمیتواند بیش از سهم خالصی که پس از کسر این موارد به شوهر میرسد، توقیف انجام دهد.
اگر مادرشوهر زنده باشد، چه اقدامی ممکن است؟
در زمان حیات مادرشوهر، اموال او متعلق به خودش است و شوهر فقط ممکن است در آینده وارث او شود. این احتمال، حق مالی قطعی محسوب نمیشود و قابل توقیف برای مهریه نیست. همچنین نمیتوان مادرشوهر را به پرداخت مهریهای که بر عهده پسر اوست، مجبور کرد؛ مگر اینکه شخصاً ضمانت معتبر یا تعهد جداگانهای داده باشد.
اگر مادرشوهر مالی را به شوهر منتقل کند، موضوع متفاوت خواهد بود. در این صورت، مال پس از انتقال، در صورت تعلق قانونی به شوهر، میتواند مانند سایر داراییهای او برای پرداخت مهریه توقیف شود. البته اگر انتقال با هدف فرار از دین انجام شده باشد، ممکن است از نظر حقوقی و کیفری قابل بررسی باشد.
برای توقیف سهمالارث چه مدارکی لازم است؟
برای گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر معمولاً مدارک زیر اهمیت دارد:
- سند ازدواج و مدارک اثبات مهریه؛
- کارت ملی و شناسنامه زوجه؛
- گواهی فوت مادرشوهر؛
- گواهی انحصار وراثت؛
- مدارک مربوط به اموال و داراییهای متوفی؛
- اطلاعات ثبتی ملک، حساب بانکی یا سایر اموال قابل شناسایی؛
- اجراییه مهریه یا رای قطعی دادگاه، حسب مسیر انتخابی.
اگر مال، ملک ثبتشده باشد، توقیف از طریق اجرای ثبت یا اجرای احکام دادگستری قابل پیگیری است. برای حساب بانکی، خودرو و برخی داراییهای دیگر نیز مرجع اجرا میتواند با استعلام رسمی، میزان سهم شوهر را شناسایی و تا میزان بدهی توقیف کند.
مراحل قانونی وصول مهریه از ارث شوهر چیست؟
زوجه ابتدا باید مهریه را از طریق دفتر ازدواج و اجرای ثبت یا دادگاه مطالبه کند. پس از صدور اجراییه، مشخصات سهمالارث و مدارک مربوط به فوت و انحصار وراثت ارائه میشود. سپس مرجع اجرا، مالکیت شوهر و میزان سهم او را بررسی و دستور توقیف صادر میکند.
در گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر، اگر ملک هنوز میان ورثه تقسیم نشده باشد، معمولاً سهم مشاع شوهر توقیف میشود، نه کل ملک. فروش مال مشاع ممکن است نیازمند رعایت تشریفات قانونی و حقوق سایر ورثه باشد. اگر ملک قابل افراز نباشد، امکان درخواست فروش و پرداخت سهم بدهکار از مبلغ حاصل وجود دارد.
همچنین اگر شوهر مالی را عمداً به دیگری منتقل کند تا مهریه پرداخت نشود، زوجه میتواند با ارائه دلیل درباره صوری بودن معامله یا قصد فرار از دین اقدام کند. صرف انتقال مال، بدون اثبات شرایط قانونی، برای بیاعتبار کردن آن کافی نیست.
آیا میتوان کل ترکه مادرشوهر را بابت مهریه توقیف کرد؟
خیر. فقط سهمی که قانوناً به شوهر تعلق دارد قابل توقیف است و سهم سایر ورثه ارتباطی با بدهی او ندارد. اگر شوهر تنها وارث باشد، دامنه توقیف گستردهتر میشود؛ اما باز هم بدهیهای متوفی، وصیت معتبر و هزینههای قانونی باید پیش از تعیین دارایی خالص در نظر گرفته شود. بنابراین بررسی اسناد ترکه و مشورت با متخصص، از توقیف اشتباه اموال دیگران جلوگیری میکند.
جمع بندی
گرفتن مهریه از سهم الارث مادر شوهر فقط پس از فوت مادرشوهر و ایجاد مالکیت برای شوهر ممکن است. در زمان حیات او، ارث آینده قابل توقیف نیست. پس از فوت، ابتدا باید انحصار وراثت، بدهیهای متوفی و سهم خالص شوهر مشخص شود. سپس زوجه میتواند از اجرای ثبت یا دادگاه، توقیف سهم مشاع یا سایر اموال بهارثرسیده را تا میزان مهریه درخواست کند.