بعد از درخواست اجراییه چه باید کرد

صدور اجراییه آغاز مرحله اجرای رای است، نه پایان پرونده. از این مرحله، محکوم‌علیه باید برای پرداخت یا تعیین تکلیف بدهی اقدام کند و محکوم‌له نیز می‌تواند اجرای مفاد حکم را از دادگاه پیگیری نماید.

بعد از درخواست اجراییه چه باید کرد؟ پاسخ این است که ابتدا باید وضعیت ابلاغ اجراییه و مهلت قانونی بررسی شود. پس از صدور و ابلاغ اجراییه، محکوم‌علیه معمولا ۱۰ روز فرصت دارد محکوم‌به را بپردازد، ترتیبی برای پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند که اجرای حکم از آن ممکن باشد. بنابراین، بی‌توجهی به اجراییه می‌تواند باعث توقیف اموال، حساب‌های بانکی و سایر اقدامات قانونی شود.

در این مرحله، مشاهده ابلاغیه در سامانه ثنا، بررسی مبلغ و مفاد حکم و مراجعه به واحد اجرای احکام اهمیت زیادی دارد. اگر حکم به پرداخت وجه مربوط باشد، پرداخت مستقیم به حساب اعلام‌شده یا حساب سپرده دادگستری باید با دریافت رسید انجام شود.

چنانچه پرداخت یکجای بدهی ممکن نباشد، محکوم‌علیه باید دادخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به یا تقسیط بدهی را به دادگاه صالح ارائه کند. در دادخواست اعسار، شرح وضعیت مالی، درآمد، هزینه‌های ضروری و فهرست دارایی‌ها باید به‌طور واقعی درج شود. همچنین در بسیاری از موارد، معرفی شاهدانی که از وضعیت مالی شخص اطلاع دارند ضروری است.

بر اساس قانون، اگر محکوم‌علیه ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه، دادخواست اعسار خود را مطرح کند، در صورت رعایت شرایط قانونی، از بازداشت تا تعیین تکلیف اعسار جلوگیری می‌شود. با این حال، ثبت دادخواست به‌تنهایی موجب توقف همه اقدامات اجرایی نیست و ممکن است دادگاه یا واحد اجرا درباره توقیف اموال تصمیم‌گیری کند. پنهان کردن دارایی یا ارائه اطلاعات نادرست نیز می‌تواند مسئولیت قانونی داشته باشد.

در صورت پایان مهلت ۱۰ روزه و انجام نشدن پرداخت یا معرفی مال، محکوم‌له می‌تواند شناسایی و توقیف اموال را درخواست کند. حساب‌های بانکی، خودرو، ملک، سهام، مطالبات شخص از اشخاص ثالث و بخشی از حقوق و مزایا، با رعایت مستثنیات دین، ممکن است توقیف شوند.

مستثنیات دین شامل اموالی مانند منزل متناسب با شان و نیاز محکوم‌علیه، اثاث ضروری زندگی، ابزار کار لازم برای امرار معاش و برخی نیازهای اساسی دیگر است. تشخیص مصداق، با توجه به شرایط شخص و نظر مرجع اجرا انجام می‌شود. در محکومیت‌های مالی، اگر اعسار پذیرفته نشود یا شخص بدون عذر قانونی از اجرای حکم خودداری کند، با درخواست محکوم‌له و وجود شرایط قانونی، امکان اعمال ضمانت اجرای حبس نیز وجود دارد.

هزینه اجرای حکم یا حق اجرا معمولا معادل پنج درصد محکوم‌به است که در صورت عدم پرداخت یا تعیین تکلیف بدهی در مهلت قانونی، بر عهده محکوم‌علیه قرار می‌گیرد. پرداخت کامل در مهلت مقرر می‌تواند از تحمیل این هزینه جلوگیری کند.

محکوم‌له باید پس از ابلاغ اجراییه، رسید پرداخت یا توافق احتمالی را بررسی کند و در صورت بی‌اقدامی محکوم‌علیه، درخواست شناسایی اموال، استعلام حساب‌های بانکی، پلاک ثبتی، خودرو و محل اشتغال او را از واحد اجرای احکام بخواهد. همچنین می‌تواند توقیف مال معرفی‌شده، ارزیابی و فروش آن از طریق مزایده را پیگیری کند.

اگر مالی قبلا به‌طور قانونی توقیف شده باشد، فروش آن بدون رعایت تشریفات ممکن نیست. پس از ارزیابی و انتشار آگهی، مزایده انجام می‌شود و از محل حاصل، هزینه‌های قانونی و محکوم‌به پرداخت خواهد شد. اگر مبلغ به‌دست‌آمده کافی نباشد، عملیات نسبت به سایر اموال ادامه پیدا می‌کند.

بعد از درخواست اجراییه چه باید کرد؟ محکوم‌له باید مدارک هویتی، شماره پرونده، تصویر رای و اطلاعات احتمالی دارایی‌های محکوم‌علیه را آماده کند و همه درخواست‌ها را از مسیر دفتر خدمات قضایی یا واحد اجرای احکام ثبت نماید. در صورت توافق برای پرداخت اقساطی نیز بهتر است توافق‌نامه رسمی و روشن تنظیم شود تا درباره مبلغ، سررسید و ضمانت اجرا اختلافی ایجاد نشود.

بله، اگر اجراییه برخلاف مفاد حکم صادر شده باشد، مبلغ آن اشتباه باشد، محکوم‌علیه قبلا بدهی را پرداخت کرده باشد یا عملیات اجرا نسبت به مال غیرقابل توقیف انجام شود، می‌توان اعتراض خود را با ارائه مدارک به دادگاه صادرکننده اجراییه یا واحد اجرای احکام اعلام کرد. اعتراض، خودبه‌خود عملیات اجرایی را متوقف نمی‌کند؛ توقف اجرا معمولا نیازمند تصمیم مرجع قضایی است.

پس از ابلاغ اجراییه، مهلت اصلی محکوم‌علیه ۱۰ روز است. پرداخت بدهی، معرفی مال یا توافق با محکوم‌له از راه‌های جلوگیری از تشدید عملیات اجرایی محسوب می‌شود. در صورت ناتوانی مالی، دادخواست اعسار باید هرچه سریع‌تر و همراه با مدارک واقعی ثبت شود. محکوم‌له نیز می‌تواند شناسایی و توقیف اموال را درخواست کند. پیگیری ابلاغ‌ها، دریافت رسید و ثبت رسمی همه اقدامات، مهم‌ترین نکات عملی این مرحله است.