ایا میشه پرینت پیامک واتساپ رو گرفت

چند روز پیش برای مشاوره حقوقی مراجعه کردم و موضوعی که ذهنم را به شدت درگیر کرده بود، مربوط به پیام هایی بود که در واتساپ با یکی از طرف های قراردادم رد و بدل کرده بودم. ما درباره مبلغ معامله، زمان پرداخت و تعهداتمان تقریبا همه چیز را در واتساپ نوشته بودیم، اما بعد از ایجاد اختلاف، طرف مقابل بعضی از پیام ها را انکار کرد و مدعی شد که چنین مطالبی اصلا در واتساپ مطرح نشده است. من هم تلفن همراهم را همراه خودم آورده بودم و گفتم تمام این پیام ها داخل گوشی من وجود دارد و حتی از بعضی قسمت ها اسکرین شات گرفته ام.

سوالی که از وکیل پرسیدم این بود که ایا میشه پرینت پیامک واتساپ رو گرفت و آیا امکان ارائه این پیام ها به دادگاه وجود دارد؟ برایم مهم بود بدانم آیا مثل پیامک معمولی می توانم از اپراتور تلفن همراه یک پرینت رسمی دریافت کنم یا اینکه برای پیام های واتساپ روش دیگری وجود دارد. همچنین می خواستم بدانم اگر طرف مقابل پیام ها را پاک کرده باشد، آیا باز هم امکان اثبات محتوای آنها وجود دارد.

در ادامه توضیح دادم که بعضی از پیام ها حاوی اقرار طرف مقابل نسبت به بدهی بود و چند فایل و تصویر نیز در همان گفت وگو ارسال شده بود. نگران بودم که صرفا اسکرین شات گرفتن از صفحه واتساپ برای دادگاه کافی نباشد و طرف مقابل ادعا کند تصاویر دستکاری شده اند. به همین دلیل پرسیدم ایا میشه پرینت پیامک واتساپ رو گرفت و اگر امکان پرینت مستقیم وجود ندارد، چه مدرکی باید به دادگاه ارائه کنم تا قاضی بتواند اصالت مکالمات را بررسی کند.

در نهایت برای من روشن شد که موضوع فقط گرفتن یک برگه پرینت نیست؛ بلکه ارزش اثباتی پیام های واتساپ، نحوه ارائه آنها، امکان بررسی اصالت داده ها و تشخیص دستکاری شدن یا نشدن محتوا اهمیت زیادی دارد. بنابراین پرسیدم ایا میشه پرینت پیامک واتساپ رو گرفت، آیا پلیس فتا می تواند پیام ها را بررسی کند و در صورت انکار طرف مقابل چه اقدامی باید انجام دهم.

پیام های واتساپ با پیامک معمولی تلفن همراه تفاوت دارند. پیامک های عادی از طریق اپراتور تلفن همراه ارسال می شوند و در برخی موارد اطلاعات مرتبط با آنها از مسیر اپراتور قابل بررسی است، اما واتساپ یک پیام رسان اینترنتی است و معمولا اپراتور تلفن همراه نمی تواند متن گفت وگوی واتساپ را مانند پیامک عادی در قالب یک پرینت رسمی در اختیار شما قرار دهد.

بنابراین اگر منظور از پرینت، دریافت سابقه کامل متن چت از اپراتور باشد، پاسخ معمولاً منفی است. با این حال، این موضوع به معنای بی ارزش بودن پیام های واتساپ در دعوا نیست. پیام های موجود در تلفن همراه، اسکرین شات ها، فایل های ارسالی و سایر داده های الکترونیکی می توانند حسب مورد برای اثبات ادعا مورد استناد قرار گیرند.

داده های الکترونیکی در نظام حقوقی ایران در شرایط خاص می توانند دارای ارزش اثباتی باشند. قانون تجارت الکترونیکی، داده پیام را به رسمیت شناخته و صرف الکترونیکی بودن یک پیام، به خودی خود باعث بی اعتباری آن نمی شود.

البته دادگاه صرفا به ظاهر یک تصویر یا اسکرین شات اکتفا نمی کند و ممکن است با توجه به شرایط پرونده، اصالت و تمامیت داده ها را بررسی کند. به همین دلیل بهتر است شخصی که قصد استناد به مکالمات واتساپ را دارد، اصل اطلاعات موجود در تلفن همراه را حفظ کند و فقط به چاپ تصویر پیام ها اکتفا نکند.

اگر پیام های واتساپ برای اثبات یک قرارداد، بدهی، تهدید، توهین، اقرار یا موضوع حقوقی و کیفری دیگری اهمیت دارند، بهتر است قبل از هر اقدامی اطلاعات موجود در گوشی حفظ شود. حذف چت، تغییر گوشی، نصب مجدد برنامه یا از بین رفتن اطلاعات می تواند بررسی موضوع را دشوارتر کند.

• گوشی حاوی مکالمه را تا حد امکان حفظ کنید.
• از حذف یا تغییر پیام های مرتبط خودداری کنید.
• از مکالمه مربوطه اسکرین شات تهیه کنید.
• در صورت امکان، اطلاعات کامل گفت وگو و مشخصات حساب طرف مقابل را نگهداری کنید.
• فایل ها، تصاویر، صوت ها و اسناد ارسال شده در مکالمه را جداگانه حفظ کنید.
• در پرونده های مهم، درخواست بررسی کارشناسی ادله الکترونیکی را مطرح کنید.

انکار طرف مقابل لزوماً به معنای از بین رفتن ارزش مکالمه نیست. اگر شخصی ادعا کند پیام ها متعلق به او نیست یا محتوای آنها تغییر کرده است، می توان با توجه به شرایط پرونده درخواست بررسی فنی و کارشناسی کرد.

برای مثال، اگر مکالمه مربوط به یک معامله باشد، علاوه بر پیام ها می توان قرارداد، رسید پرداخت، اطلاعات بانکی، فایل های ارسال شده، اظهارات طرفین و سایر قرائن را نیز ارائه کرد. مجموعه این دلایل ممکن است در شکل گیری علم و اطمینان قضایی موثر باشد.

در پرونده های کیفری نیز چنانچه ادعا مربوط به جرایمی مانند تهدید، توهین، اخاذی یا کلاهبرداری باشد، نحوه جمع آوری و ارائه ادله اهمیت ویژه ای پیدا می کند و بهتر است از تغییر یا دستکاری محتوای اصلی خودداری شود.

در پرونده هایی که موضوع جنبه کیفری دارد، پلیس فتا می تواند حسب دستور مقام قضایی و در حدود اختیارات قانونی، ادله و آثار دیجیتال مرتبط با موضوع را بررسی کند. این بررسی ممکن است با هدف احراز اصالت داده ها، شناسایی حساب یا بررسی آثار موجود روی تجهیزات انجام شود.

با این حال، نباید تصور کرد که پلیس فتا در هر پرونده ای می تواند تمام پیام های حذف شده واتساپ را بدون محدودیت بازیابی کند. امکان دسترسی و بازیابی اطلاعات به عوامل مختلفی از جمله وضعیت دستگاه، نحوه حذف اطلاعات، نسخه پشتیبان و شرایط فنی بستگی دارد.

در برخی شرایط ممکن است اطلاعات حذف شده از طریق نسخه پشتیبان یا بررسی فنی دستگاه قابل بازیابی باشد، اما این امر قطعی و همیشگی نیست. هرچه اطلاعات جدید بیشتری روی دستگاه ذخیره شود، احتمال از بین رفتن یا بازنویسی برخی داده های قبلی نیز ممکن است افزایش پیدا کند.

به همین دلیل اگر یک پیام یا مکالمه برای پرونده اهمیت اساسی دارد، بهتر است پس از متوجه شدن موضوع، از انجام اقداماتی که ممکن است اطلاعات را تغییر دهد خودداری شود و موضوع در اسرع وقت از طریق مسیر قانونی پیگیری شود.

اسکرین شات می تواند به عنوان یکی از قرائن و مستندات پرونده ارائه شود، اما نمی توان به طور کلی گفت که هر اسکرین شاتی به تنهایی برای اثبات یک ادعا کافی است. طرف مقابل می تواند اصالت تصویر، مالکیت حساب یا صحت محتوای نمایش داده شده را مورد اعتراض قرار دهد.

به همین دلیل، در پرونده های مهم بهتر است اسکرین شات در کنار سایر مدارک ارائه شود. حفظ گوشی اصلی و اطلاعات موجود در آن نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در صورت اختلاف درباره اصالت پیام ها، امکان بررسی فنی بیشتری وجود خواهد داشت.

واتساپ مانند اپراتور تلفن همراه، سرویس عمومی ارائه پرینت رسمی از متن مکالمات به اشخاص ندارد. کاربر می تواند محتوای گفت وگو را از داخل برنامه مشاهده و در صورت وجود قابلیت های مربوط، اطلاعات خود را استخراج یا ذخیره کند و سپس آن را برای استفاده در پرونده ارائه دهد.

اما تفاوت مهمی میان «چاپ کردن محتوای چت» و «دریافت پرینت رسمی از مرجع ثالث» وجود دارد. چاپ یک مکالمه صرفاً شکل ارائه اطلاعات را تغییر می دهد و به تنهایی تضمین نمی کند که دادگاه آن را به عنوان دلیل قطعی بپذیرد. ارزش نهایی آن با توجه به شرایط پرونده و سایر ادله تعیین می شود.

هرچه مدارک مرتبط منسجم تر باشند، امکان بررسی ادعا بهتر خواهد بود. بسته به موضوع پرونده، مدارک زیر می توانند اهمیت داشته باشند:

• تصاویر مکالمه واتساپ
• گوشی تلفن همراه حاوی اصل گفت وگو
• فایل های صوتی و تصویری ارسال شده در چت
• اسناد و قراردادهایی که درباره آنها در واتساپ صحبت شده است
• رسیدهای بانکی و مدارک پرداخت
• شماره تلفن و اطلاعات مرتبط با حساب کاربری طرف مقابل
• سایر پیام ها و قرائن مرتبط با موضوع دعوا

اگر پیام واتساپ برای اثبات یک حق مالی، قرارداد، اقرار، مطالبه وجه یا انجام تعهد مورد استفاده قرار می گیرد، بهتر است موضوع در دادخواست یا لایحه به شکل دقیق مطرح شود. برای نمونه، می توان توضیح داد که در تاریخ مشخص، طرف مقابل در حساب کاربری مشخصی مطالبی را درباره موضوع مورد اختلاف بیان کرده و مستندات مربوط به مکالمه نیز ارائه می شود.

در صورتی که اصالت مکالمه مورد اختلاف باشد، می توان از دادگاه درخواست کرد موضوع برای بررسی فنی به کارشناس ارجاع شود. همچنین باید از ارائه تصاویر ناقص یا گزینشی که زمینه برداشت اشتباه ایجاد می کنند خودداری کرد و تا حد امکان کل گفت وگوی مرتبط حفظ شود.

چنانچه پیام های واتساپ دلیل مهم پرونده باشند، متن درخواست می تواند با توجه به موضوع پرونده به این شکل تنظیم شود:

ریاست محترم شعبه رسیدگی کننده

با سلام، احتراماً در خصوص پرونده حاضر، بخشی از ادعا و دفاع اینجانب مستند به مکالمات انجام شده میان اینجانب و طرف مقابل در پیام رسان واتساپ است. مکالمات مذکور مشتمل بر مطالب مرتبط با موضوع دعوا و از جمله اظهارات طرف مقابل درباره تعهدات و موضوع مورد اختلاف است. با توجه به اهمیت این مکالمات و احتمال انکار یا تردید نسبت به اصالت آنها، تقاضا دارم ضمن ملاحظه مستندات ارائه شده، در صورت صلاحدید موضوع جهت بررسی اصالت و تمامیت داده های الکترونیکی و انطباق آنها با اطلاعات موجود در تلفن همراه به کارشناس مربوط ارجاع شود. همچنین تقاضا دارم کلیه مستندات الکترونیکی ارائه شده در کنار سایر ادله و قرائن موجود در پرونده مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.

اگر منظور دریافت پرینت مکالمات حساب شخص دیگری بدون اجازه او باشد، موضوع کاملاً متفاوت است. دسترسی غیرمجاز به حساب یا دستگاه دیگران می تواند تبعات قانونی داشته باشد و نباید برای جمع آوری دلیل، وارد حساب یا تلفن همراه شخص دیگری شد.

اگر مکالمه در گوشی خود شما وجود دارد، می توانید آن را به عنوان مستند پرونده حفظ و ارائه کنید. در صورتی که اطلاعات مورد نیاز در اختیار شما نیست، بهتر است از مسیر قانونی و با درخواست از مرجع قضایی برای بررسی ادله اقدام شود.

در صورتی که پیام های واتساپ حاوی تهدید، توهین یا سایر رفتارهای مجرمانه باشند، بهتر است پیام ها را حذف نکنید و از محتوای مرتبط مستند تهیه کنید. مشخصات حساب، شماره تلفن، تاریخ و زمان پیام ها و سایر اطلاعات مرتبط نیز باید تا حد امکان حفظ شود.

سپس می توان حسب مورد از طریق مرجع صالح قضایی شکایت کیفری مطرح کرد و مستندات الکترونیکی را ارائه داد. در این موارد، تشخیص عنوان مجرمانه دقیق و نحوه طرح شکایت به محتوای پیام و شرایط وقوع آن بستگی دارد.

در پرونده هایی که اصالت یا تمامیت داده های الکترونیکی مورد اختلاف است، ارجاع موضوع به کارشناسی می تواند به تشخیص مرجع قضایی انجام شود. کارشناس می تواند در حدود موضوع ارجاع شده، داده های موجود را از نظر فنی بررسی کند.

بنابراین اگر ارزش پرونده به یک مکالمه واتساپ وابسته است، بهتر است قبل از هر اقدامی اطلاعات اصلی حفظ شود و در صورت ایجاد اختلاف درباره اصالت پیام، موضوع کارشناسی از مسیر قضایی پیگیری شود.

در پاسخ به این پرسش که ایا میشه پرینت پیامک واتساپ رو گرفت باید میان پیامک معمولی و پیام واتساپ تفاوت قائل شد. معمولاً نمی توان متن مکالمات واتساپ را مانند پیامک های عادی از اپراتور تلفن همراه دریافت کرد؛ اما این موضوع به معنای غیرقابل استناد بودن پیام های واتساپ نیست.

پیام های واتساپ، اسکرین شات ها، فایل های ارسالی و اطلاعات موجود در تلفن همراه می توانند حسب شرایط پرونده در فرآیند اثبات مورد استفاده قرار گیرند. در صورت انکار طرف مقابل نیز امکان درخواست بررسی فنی و کارشناسی وجود دارد. مهم ترین اقدام این است که اصل اطلاعات حفظ شود، پیام ها حذف یا دستکاری نشوند و مستندات مرتبط در کنار یکدیگر ارائه شوند.

در نهایت، اگر مکالمه واتساپ قرار است برای اثبات یک حق مالی یا موضوع کیفری استفاده شود، صرف چاپ کردن چت کافی نیست و نحوه جمع آوری، حفظ، ارائه و احراز اصالت داده ها اهمیت اساسی دارد.