وکیل موسوی
وکیل موسوی وضعیت: فعال

مشاوره حقوقی ارزان با وکیل

۱۰ دقیقه مشاوره ۹۰ هزار تومان
۲۰ دقیقه مشاوره ۱۴۰ هزار تومان
۳۰ دقیقه مشاوره ۱۸۰ هزار تومان
مشاوره VIP ۴۹۰ هزار تومان

آخرین به روز رسانی: 1405/06/17

اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود

یکی از پرسش های مهم در پرونده های حقوقی و کیفری این است که اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود و آیا عدم حضور او می تواند باعث از بین رفتن ارزش شهادت یا شکست پرونده شود؟ پاسخ به این پرسش به نوع پرونده، مرحله رسیدگی، نحوه احضار شاهد و وجود یا نبود عذر موجه بستگی دارد. در پرونده های مدنی، مقررات احضار شاهد با پرونده های کیفری تفاوت هایی دارد و نمی توان برای هر دو یک حکم واحد در نظر گرفت.

برای مثال، اگر شاهد به صورت قانونی برای حضور در یک دعوای حقوقی احضار شده باشد ولی در جلسه حاضر نشود، آیا دادگاه می تواند او را جلب کند؟ اگر شاهد در پرونده کیفری حاضر نشود، آیا وضعیت متفاوت است؟ همچنین اگر شهادت این شخص تنها دلیل اثبات ادعا باشد، عدم حضور او چه تاثیری بر نتیجه پرونده خواهد داشت؟

پاسخ وکیل: در پاسخ به اینکه اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود باید میان امور حقوقی و کیفری تفکیک کرد. در دعاوی مدنی، مطابق مواد 242 و 243 قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه می تواند به درخواست اصحاب دعوا شاهد را احضار کند و اگر شاهدی که قانونا احضار شده در موعد مقرر حاضر نشود، اصل بر احضار مجدد اوست. در مواردی که شاهد عذر داشته باشد، قانون امکان استماع شهادت او در منزل، محل کار یا محل دعوا را نیز پیش بینی کرده است. در امور کیفری، مطابق ماده 204 قانون آیین دادرسی کیفری، چنانچه شاهد یا مطلع بدون عذر موجه حاضر نشود، امکان جلب او وجود دارد و اگر عذر موجه داشته باشد و مورد پذیرش قرار گیرد، مجددا احضار می شود و در صورت عدم حضور، امکان جلب وجود خواهد داشت.

عدم حضور شاهد در پرونده حقوقی چه اثری دارد

در دعاوی حقوقی، شاهد پس از احضار قانونی موظف است در زمان تعیین شده در دادگاه حاضر شود. ماده 242 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر کرده است که دادگاه می تواند به درخواست یکی از اصحاب دعوا یا در صورت تشخیص ضرورت، گواهان را احضار کند و احضاریه باید حداقل یک هفته پیش از تشکیل جلسه به شاهد ابلاغ شود.

اگر شاهد در نخستین جلسه حاضر نشود، مطابق ماده 243 قانون آیین دادرسی مدنی، دوباره احضار خواهد شد. بنابراین عدم حضور یکباره شاهد در دعوای حقوقی به معنای بی اعتبار شدن خودکار شهادت او یا صدور حکم فوری علیه یکی از طرفین نیست.

نکته مهم این است که اگر دلیل اصلی یکی از طرفین شهادت همان شخص باشد، عدم حضور وی می تواند از نظر عملی اهمیت زیادی داشته باشد؛ زیرا دادگاه برای استناد به شهادت باید شرایط قانونی آن را بررسی کند و در موارد لازم اظهارات شاهد را استماع نماید.

اگر شاهد در پرونده کیفری حاضر نشود چه میشود

در پرونده های کیفری وضعیت متفاوت است. ماده 204 قانون آیین دادرسی کیفری درباره احضار شاهد و مطلع مقررات مشخصی دارد. مطابق این ماده، بازپرس می تواند شخصی را که حضور یا تحقیق از او برای روشن شدن موضوع ضروری است احضار کند.

بر اساس تبصره یک همین ماده، اگر شاهد یا مطلع بدون عذر موجه در جلسه حاضر نشود، جلب می شود. اما اگر شاهد عذر موجهی برای عدم حضور داشته باشد و بازپرس آن عذر را بپذیرد، مجددا احضار خواهد شد و اگر در نوبت بعد نیز حاضر نشود، امکان جلب او وجود دارد.

بنابراین در پرونده کیفری، بی توجهی به احضاریه قضایی می تواند پیامد جدی تری نسبت به بسیاری از دعاوی حقوقی داشته باشد. البته جلب شاهد نیازمند وجود شرایط قانونی است و صرف اینکه شخصی در جلسه حاضر نشده، به معنای جلب خودکار او در تمام پرونده ها نیست.

آیا شاهد بدون عذر موجه جلب می شود

در پرونده کیفری، پاسخ می تواند مثبت باشد. قانونگذار در تبصره یک ماده 204 قانون آیین دادرسی کیفری، برای شاهد یا مطلعی که بدون عذر موجه حاضر نمی شود، امکان جلب را پیش بینی کرده است.

در مقابل، در دعوای مدنی ماده 243 قانون آیین دادرسی مدنی صراحتا مقرر کرده است که شاهدی که مطابق قانون احضار شده و در موعد مقرر حاضر نشده، دوباره احضار می شود. بنابراین نباید مقررات جلب شاهد در پرونده کیفری را بدون بررسی شرایط، به دعاوی حقوقی تعمیم داد.

تشخیص عذر موجه نیز با مرجع قضایی رسیدگی کننده است. بیماری، وضعیت اضطراری یا شرایطی که واقعا مانع حضور شاهد شده باشد، بسته به مدارک و وضعیت پرونده می تواند مورد بررسی قرار گیرد. بهتر است شاهد در صورت وجود مانع واقعی، پیش از جلسه یا در اولین فرصت، موضوع را به مرجع قضایی اعلام و مستندات لازم را ارائه کند.

اگر شاهد تنها دلیل پرونده باشد چه اتفاقی می افتد

اگر شهادت یک شخص تنها دلیل مورد استناد خواهان، شاکی یا هر یک از طرفین باشد، عدم حضور او می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند. با این حال، نمی توان صرفا بر اساس غیبت شاهد گفت که پرونده حتما شکست می خورد یا حتما به نفع طرف مقابل خاتمه پیدا می کند.

دادگاه باید مجموعه دلایل موجود را بررسی کند. اقرار، اسناد، گزارش های قانونی، نظریه کارشناسی، تحقیقات محلی، قرائن و سایر ادله ممکن است در کنار شهادت مورد توجه قرار گیرند. در پرونده کیفری نیز مرجع رسیدگی کننده باید ادله اثبات جرم و شرایط قانونی آنها را در مجموع ارزیابی کند.

اگر دلیل پرونده واقعا منحصر به شهادت باشد و شاهد در دسترس نباشد، شخصی که به شهادت او استناد کرده باید برای اثبات ادعا از ظرفیت های قانونی موجود استفاده کند. در برخی شرایط، ممکن است مرجع قضایی مجددا شاهد را احضار کند یا مطابق مقررات، شیوه دیگری برای استماع اظهارات او در نظر بگیرد.

اگر شاهد عذر موجه برای غیبت داشته باشد چه باید کند

شاهدی که به دلیل موجه نمی تواند در دادگاه حاضر شود، بهتر است موضوع را بدون تاخیر به شعبه رسیدگی کننده اطلاع دهد. صرف تماس شفاهی یا اطلاع دادن به یکی از طرفین پرونده معمولا جایگزین اقدام رسمی نزد مرجع قضایی نیست.

در صورت وجود بیماری، بهتر است مدارک پزشکی مربوط ارائه شود. اگر مانع حضور ناشی از حادثه یا وضعیت اضطراری باشد نیز باید مدارک مرتبط ارائه شود تا قاضی بتواند درباره موجه بودن عذر تصمیم بگیرد.

در دعاوی مدنی، ماده 244 قانون آیین دادرسی مدنی امکان استماع گواهی شاهد در منزل یا محل کار او یا در محل دعوا را در صورت معذور بودن شاهد از حضور در دادگاه یا در مواردی که دادگاه مقتضی بداند، پیش بینی کرده است. بنابراین عدم توانایی حضور فیزیکی همیشه به معنای از بین رفتن امکان استفاده از شهادت نیست.

آیا غیبت شاهد باعث رد شدن پرونده می شود

خیر، غیبت شاهد به تنهایی موجب رد شدن یا شکست قطعی پرونده نیست. نتیجه پرونده به مجموعه دلایل و نحوه ارزیابی آنها توسط دادگاه بستگی دارد. در یک پرونده ممکن است شاهد یکی از چند دلیل موجود باشد و نبود او تاثیر تعیین کننده ای نداشته باشد؛ در پرونده ای دیگر ممکن است شهادت او نقش بسیار مهمی در اثبات ادعا داشته باشد.

اگر شاهد به طور قانونی احضار شده اما در جلسه حاضر نشده است، طرفی که به شهادت او استناد کرده می تواند از دادگاه بخواهد مقررات مربوط به احضار مجدد یا اقدامات قانونی لازم را اجرا کند. بهتر است این درخواست در جلسه رسیدگی یا از طریق لایحه مطرح شود تا در پرونده ثبت شود.

همچنین اگر طرف مقابل مدعی باشد که شهادت شاهد ضروری نیست، قاضی با توجه به موضوع دعوا و دلایل موجود درباره ضرورت استماع شهادت تصمیم خواهد گرفت. بنابراین نقش شاهد باید در ارتباط با کل ادله پرونده بررسی شود.

آیا شاهد می تواند در جلسه دوم حاضر شود

بله. در دعوای مدنی، اگر شاهدی که مطابق قانون احضار شده در موعد مقرر حاضر نشود، ماده 243 قانون آیین دادرسی مدنی امکان احضار مجدد او را پیش بینی کرده است. بنابراین غیبت در یک جلسه به این معنا نیست که شاهد برای همیشه امکان ادای شهادت را از دست داده است.

در پرونده کیفری نیز اگر شاهد به دلیل موجهی در جلسه حاضر نشده باشد و مرجع قضایی عذر او را بپذیرد، مطابق تبصره یک ماده 204 قانون آیین دادرسی کیفری مجددا احضار خواهد شد. در نتیجه، شاهد باید در صورت وجود عذر واقعی، آن را در سریع ترین زمان ممکن اعلام کند تا از ایجاد مشکلات بعدی جلوگیری شود.

برای احضار شاهد چه اقدامی باید انجام داد

اگر حضور شاهد برای اثبات ادعا ضروری است، مشخصات او باید به مرجع قضایی اعلام شود و در صورت فراهم بودن شرایط قانونی، درخواست احضار وی مطرح گردد. در دعوای حقوقی، دادگاه می تواند به درخواست یکی از اصحاب دعوا شاهد را احضار کند.

در عمل بهتر است مشخصات شاهد تا حد امکان کامل باشد؛ از جمله نام و نام خانوادگی، نشانی و اطلاعاتی که امکان ابلاغ صحیح احضاریه را فراهم کند. همچنین باید روشن شود که شاهد دقیقا درباره چه موضوعی اطلاع دارد و شهادت او چه بخشی از ادعا را اثبات می کند.

اگر شاهد پس از احضار قانونی حاضر نشود، بسته به اینکه پرونده حقوقی یا کیفری باشد، اقدامات متفاوتی قابل انجام است. در پرونده حقوقی، احضار مجدد مطابق ماده 243 مطرح است و در پرونده کیفری، شرایط جلب شاهد یا مطلع مطابق ماده 204 بررسی می شود.

نمونه درخواست احضار مجدد شاهد به دادگاه

در صورتی که شاهد در دعوای حقوقی حاضر نشده باشد، می توان با توجه به شرایط پرونده درخواست احضار مجدد او را مطرح کرد. نمونه متن زیر می تواند به عنوان یک قالب اولیه مورد استفاده قرار گیرد:

ریاست محترم شعبه ... دادگاه ...

موضوع: درخواست احضار مجدد شاهد

با سلام، احتراماً در پرونده کلاسه ... که اینجانب به عنوان خواهان/خوانده در آن حضور دارم، شاهد معرفی شده به نام ... جهت ادای شهادت و روشن شدن موضوع دعوا به جلسه رسیدگی احضار شده بود، لیکن در موعد مقرر در دادگاه حاضر نشده است. با توجه به اهمیت اظهارات نامبرده در اثبات موضوع مورد اختلاف و با عنایت به مقررات مربوط به احضار گواهان، تقاضا دارم دستور فرمایید شاهد مذکور مجددا برای حضور و ادای شهادت احضار شود.

با تشکر و احترام

نام و نام خانوادگی

امضاء

نکات مهم درباره عدم حضور گواه در رسیدگی قضایی

در بررسی اینکه اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود باید ابتدا مشخص کرد پرونده حقوقی است یا کیفری. این تفاوت، مهم ترین عامل در تعیین اقدام بعدی است.

  • در دعوای مدنی، شاهد غایب طبق ماده 243 قانون آیین دادرسی مدنی دوباره احضار می شود.
  • در امور کیفری، شاهد یا مطلع بدون عذر موجه می تواند مطابق تبصره یک ماده 204 قانون آیین دادرسی کیفری جلب شود.
  • اگر شاهد عذر موجه داشته باشد، باید آن را به مرجع قضایی اعلام و تا حد امکان مستند کند.
  • در دعاوی مدنی، در موارد مقرر امکان استماع شهادت شاهد در منزل، محل کار یا محل دعوا وجود دارد.
  • غیبت شاهد به تنهایی به معنای شکست قطعی پرونده نیست و سایر ادله نیز باید بررسی شوند.
  • اگر شهادت شاهد اهمیت اساسی دارد، طرف پرونده باید به صورت رسمی درخواست احضار یا احضار مجدد او را مطرح کند.

جمع بندی

در پاسخ به اینکه اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود باید گفت که قانون میان پرونده های حقوقی و کیفری تفاوت گذاشته است. در دعاوی مدنی، شاهدی که به طور قانونی احضار شده و حاضر نشده است، اصولا مجددا احضار می شود و در صورت داشتن عذر نیز امکان بررسی شیوه مناسب برای استماع شهادت او وجود دارد. در پرونده های کیفری، اگر شاهد یا مطلع بدون عذر موجه حاضر نشود، قانون امکان جلب او را پیش بینی کرده است.

بنابراین اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود، به نوع پرونده و شرایط احضار بستگی دارد و نمی توان برای همه پرونده ها یک پاسخ واحد ارائه کرد. اگر شهادت شخص برای اثبات ادعا ضروری باشد، بهتر است موضوع احضار مجدد یا اقدام قانونی مناسب در همان مرحله رسیدگی از دادگاه درخواست شود. همچنین اگر شاهد به دلیل موجه قادر به حضور نیست، ارائه دلیل و مستندات مربوط می تواند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کند.

برچسب‌های مرتبط
اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه میشود